Odpowiedź MRPiPS dla RPO: Obowiązek zapewnienia okularów stażystom przy monitorze
Departament Prawa Pracy uprzejmie przedstawia poniższe informacje.
Organizator stażu, zgodnie z art. 116 ust. 2 pkt 1 i 4 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (Dz. U. poz. 620, z późn. zm.) – dalej „ustawa o rynku pracy”, zapewnia bezrobotnemu odbywającemu staż bezpieczne i higieniczne warunki odbywania stażu oraz profilaktyczną ochronę zdrowia na zasadach przewidzianych dla pracowników. Oznacza to, że do bezrobotnych odbywających staż zastosowanie mają przepisy zawarte w rozdziale VI „Profilaktyczna ochrona zdrowia” działu X ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 277, z późn. zm.).
Z przepisów tych wynika m.in., iż osoby przyjmowane do pracy poddawane są wstępnym badaniom lekarskim (art. 229 § 1 pkt 1), a badania te, zgodnie z art. 229 § 6 zdanie pierwsze Kodeksu pracy, są przeprowadzane na koszt pracodawcy. O tym samym mówi art. 116 ust. 1 pkt 1 ustawy o rynku pracy, zgodnie z którym – przed powierzeniem bezrobotnemu wykonania zadań przewidzianych programem stażu organizator stażu kieruje bezrobotnego, na własny koszt, na wstępne badania lekarskie, na zasadach przewidzianych dla pracowników (…). W skierowaniu na badania lekarskie pracodawca, a w rozważanym przypadku organizator stażu, zgodnie z § 4 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 607, z późn. zm.) powinien: 1) określić rodzaj badania profilaktycznego, jakie ma być wykonane; 2) w przypadku osób przyjmowanych do pracy lub pracowników przenoszonych na inne stanowiska pracy – określić stanowisko pracy, na którym osoba ta ma być zatrudniona; w tym przypadku pracodawca może wskazać w skierowaniu dwa lub więcej stanowisk pracy, w kolejności odpowiadającej potrzebom zakładu; 3) w przypadku pracowników – określić stanowisko pracy, na którym pracownik jest zatrudniony; 4) zawrzeć opis warunków pracy uwzględniający informacje o występowaniu na stanowisku lub stanowiskach pracy, o których mowa w pkt 2 i 3, czynników niebezpiecznych, szkodliwych dla zdrowia lub czynników uciążliwych i innych wynikających ze sposobu wykonywania pracy, z podaniem wielkości narażenia oraz aktualnych wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia, wykonanych na tych stanowiskach.
Jeżeli zatem stażysta będzie wykonywał pracę przy komputerze co najmniej przez połowę dobowego wymiaru czasu pracy, informacja taka powinna znaleźć się w skierowaniu na badania lekarskie. Jeżeli dodatkowo lekarz medycyny pracy w wyniku przeprowadzonych badań lekarskich wskaże na potrzebę stosowania okularów lub szkieł kontaktowych korygujących wzrok stażysty podczas pracy przy obsłudze monitora ekranowego, organizator stażu, jako pracodawca, zobowiązany jest je zapewnić. Wynika to z § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 58). Zgodnie bowiem z brzmieniem § 2 pkt 4 tego rozporządzenia, ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o pracowniku – należy przez to rozumieć każdą osobę zatrudnioną przez pracodawcę, w tym praktykanta i stażystę, użytkującą w czasie pracy monitor ekranowy co najmniej przez połowę dobowego wymiaru czasu pracy.
Warto również pamiętać, że zgodnie z art. 229 § 6 zdanie drugie Kodeksu pracy, pracodawca ponosi ponadto inne koszty profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami, niezbędnej z uwagi na warunki pracy. Należy także podkreślić, że zgodnie z art. 207 Kodeksu pracy pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy. Pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki.
Jednocześnie Departament informuje, że nie prowadzi statystyk i badań w przedmiotowym zakresie.
Przedstawiając powyższe, Departament informuje również, że Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie jest uprawnione do dokonywania powszechnie obowiązującej wykładni przepisów prawa pracy, jak również do analizowania oraz rozstrzygania przykładowych lub konkretnych stanów faktycznych powstałych na gruncie ich stosowania. Wyrażane przez Departament poglądy prawne nie są wiążące dla stron konkretnych stosunków pracy, organów kontrolnych oraz sądów. Instytucją ustawowo upoważnioną nie tylko do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, do oceny prawidłowości ich stosowania przez pracodawców, a także do udzielania zainteresowanym porad prawnych w tym zakresie jest Państwowa Inspekcja Pracy. W przypadku wątpliwości dotyczących stosowania przepisów prawa można zwrócić się o pomoc do właściwego miejscowo Okręgowego Inspektoratu Pracy. Dane teleadresowe terytorialnych struktur PIP są zamieszczone na stronie internetowej: www.pip.gov.pl.
Z wyrazami szacunku dr hab. Krzysztof Stefański Dyrektor Departamentu Prawa Pracy