Interpelacja nr 11789 w sprawie ochrony wizerunku przed deepfake i sztuczną inteligencją

Interpelacja nr 11789

do ministra cyfryzacji

w sprawie planowanych zmian legislacyjnych dotyczących ochrony wizerunku przy wykorzystaniu deepfake i sztucznej inteligencji

Zgłaszający: Adam Gomoła

Data wpływu: 18-08-2025

Szanowny Panie Ministrze, wraz z dynamicznym rozwojem narzędzi opartych na sztucznej inteligencji, w tym technologii generatywnych (np. tzw. deepfake), rośnie ryzyko naruszeń prawa do wizerunku, prywatności oraz dobrego imienia obywateli, w tym także osób publicznych. Dziś możliwe jest wygenerowanie realistycznych materiałów audiowizualnych, przedstawiających osoby wypowiadające słowa lub wykonujące działania, które nigdy nie miały miejsca.

Choć technologia ta może mieć zastosowania edukacyjne, artystyczne czy satyryczne, jednocześnie stwarza poważne zagrożenia – od rozpowszechniania fałszywych informacji po tworzenie materiałów o charakterze kompromitującym lub przestępczym, w tym pornograficznym. Obecny stan prawny nie zawiera precyzyjnych przepisów odnoszących się wprost do wykorzystywania AI w sposób naruszający dobra osobiste, w tym wizerunek. Dotychczasowe przepisy cywilne i karne mogą być niewystarczające w kontekście automatyzacji i skalowalności tych działań, a także trudności w identyfikacji sprawców.

W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

  1. Czy Ministerstwo Cyfryzacji prowadzi obecnie prace legislacyjne lub analityczne w zakresie uregulowania wykorzystywania technologii deepfake lub generatywnej AI w kontekście ochrony wizerunku i tożsamości obywateli?
  2. Czy planowane jest wprowadzenie przepisów zakazujących generowania i rozpowszechniania treści audiowizualnych z wykorzystaniem wizerunku osoby bez jej wiedzy i zgody?
  3. Czy ministerstwo przewiduje wprowadzenie odrębnej sankcji cywilnej lub karnej za tworzenie deepfake-ów naruszających dobra osobiste, w szczególności wizerunek, głos, gesty lub sposób mówienia?
  4. Czy w planach ministerstwa jest przygotowanie instrumentów prewencyjnych, np. systemu znakowania lub oznaczania treści generowanych przez AI, szczególnie w kontekście materiałów z udziałem osób fizycznych?

Z poważaniem Adam Gomoła Poseł na Sejm RP

Treść odpowiedzi zamieszczamy w pliku:

i11789-o1

—

Eksperci o deepfake i AI Act

Tomasz Zalewski uważa, że AI Act trafnie reguluje kwestię deepfake’ów:

Zgodnie z art. 50 ust. 2, dostawcy systemów AI są zobowiązani do zapewnienia, by tego typu treści były rozpoznawalne jako sztucznie wygenerowane lub zmanipulowane. Nie chodzi tu o dodanie znaku wodnego, lecz raczej o trwałe oznaczenie w kodzie, którego nie da się łatwo usunąć. Niezależnie od tego, obowiązek oznaczania deepfake’ów AI Act nakłada też na podmiot stosujący. Niezależnie od tego jakimi metodami został stworzony deepfake, zastosowanie znajdą przepisy obowiązujące od dawna – na przykład z zakresu prawa karnego.

Mec. Joanna Ryczek zwraca jednak uwagę, że uregulowanie obowiązków związanych z oznaczaniem deepfake’ów nie zwalnia polskiego ustawodawcy z konieczności uchwalenia przepisów umożliwiających pociągnięcie do odpowiedzialności naruszycieli. Podkreśla, że obecnie brakuje nawet organu kompetentnego do nadzoru i egzekucji przepisów AI Act. W przypadku tradycyjnych form podszywania się pod inne osoby pozostają środki prawne:

Przede wszystkim pamiętajmy o tym, aby takie przypadki zgłaszać do podmiotu, który zarządza daną platformą. Daje nam to najbardziej efektywną ścieżkę do tego, aby tego typu materiały zostały usunięte. Kolejnym, choć wymagającym nieco więcej czasu, rozwiązaniem jest zabezpieczenie udzielone przez sąd. Postanowienia te zapadają dużo szybciej niż jakiekolwiek wyroki, a dają nam tymczasową ochronę do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy.

Alina Sieradzińska podaje jako ciekawy przykład rozwiązania wprowadzone niedawno we Włoszech. Ustawa z 23 września 2025 r. wprowadziła do włoskiego kodeksu karnego nowy art. 612-quater, który penalizuje tworzenie i rozpowszechnianie deepfake’ów bez zgody osoby:

Przepis ten penalizuje zachowanie polegające na wyrządzeniu szkody osobie poprzez przekazywanie, publikowanie lub rozpowszechnianie – bez jej zgody – obrazów, nagrań wideo lub głosów sfałszowanych bądź zmodyfikowanych przy użyciu systemów sztucznej inteligencji, które mogą wprowadzać w błąd co do ich autentyczności.

Ściganie tego przestępstwa następuje na wniosek pokrzywdzonego, a deepfake traktowany jest jako samodzielny typ czynu zabronionego, nie tylko jako szczególna forma realizacji istniejących przestępstw. Sieradzińska dodaje, że włoski ustawodawca nie ograniczył się do wprowadzenia art. 612-quater, lecz dokonał nowelizacji innych aktów prawnych, zaostrzając odpowiedzialność w przypadku wykorzystania systemów sztucznej inteligencji.

Źródła: